Psoriasis


Psoriasis is een niet besmettelijke chronische ontsteking van de huid. Het verloop van psoriasis is voor iedere patiënt anders, maar het geneest veelal niet spontaan en men heeft er vaak levenslang last van. De ziekte wordt gekenmerkt door veelal scherp begrensde rode en schilferende plekken.
 

Niet-medicamenteuze adviezen


Algemene adviezen:

  • Huid vet houden d.m.v. crèmes en zalven.
  • Vermijd geparfumeerde en uitdrogende huidproducten.
  • Vermijd krabben.
  • Zorg voor een gezonde levensstijl en een gezond lichaamsgewicht. BMI <25.
  • Vermijd gebruik van β-blokkers, ACE-remmers, Lithium en NSAIDs. Deze geneesmiddelen kunnen een exacerbatie uitlokken.

Medicamenteuze adviezen


De behandeling van psoriasis kan lokaal geschieden d.m.v. crèmes en zalven met daarin farmaca. Er kan lichttherapie gebruikt worden. Als deze therapieoplossingen niet toereikend zijn kan ook systemisch behandeld worden.
 

Lokale therapie

Laesies romp en extremiteiten

Salicylzuur houdende preparaten gebruiken voor ontschilfering.
 



Stap 1 Betamethasonvaleraat 0,1% crème
 

Stap 2 ClobetasoLproprionaat 0,05% crème of zalf.
 

Stap 3 Betamethasondipropionaat 0,05% + calcipotriol 0,005% gel
 


Laesies lichaamsplooien (psoriasis inversa)

Salicylzuur houdende preparaten gebruiken voor ontschilfering.
 



Stap 1 Triamcinolonacetonide 0,1% crème
 

Stap 2 Fluticason 0,5% crème of Fluticason 0,05% zalf
 



Laesies gelaat

Salicylzuur houdende preparaten gebruiken voor ontschilfering.
 



Stap 1: Triamcinolonacetonide 0,1% crème of zalf.
 



Hoofdhuid

Voordat behandeld kan worden met corticosteroïde bevattende preparaten dient de hoofdhuid eerst ontschilferd te worden. Dit kan gedaan worden met salicylzuur bevattend preparaten (stap 1). Volgens kan, afhankelijk van de ernst, een klasse 2 of 3 corticosteroïd worden aangebracht (stap 2 of 3).



Stap 1a Salicylzuur 10% lanettesmeersel, gevolgd door stap 2 of 3
Stap 1b Salicylzuur 10% basis voor lanettezalf, gevolgd door stap 2 of 3
 

Stap 2 Triamcinolonacetonide 0,1% smeersel of clobetasoNbutyraat 0,05%

Stap 3 Betamethasonvaleraat 0,1% emulsie

 



Tweedelijns zorg

Lichttherapie

  • UV-b TL01 lichttherapie
  • PUVA-therapie; UV-a licht therapie + psoraleen.

Systemische therapie

Over het algemeen worden onderstaande geneesmiddelen gebruikt in de tweedelijns behandeling van psoriasis.
 



DMARDs

  • Methotrexaat
  • Acitretine
  • Fumaarzuur
     

Biologicals:

  • Anti-IL17a
  • Anti-TNF-α
  • Anti-IL12-IL23

 

 

Geneesmiddelen

Betamethasonvaleraat 0,1% crème of zalf - Romp

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.
Let op
Vermijd occlusie i.v.m. huidatrofie.

Betamethasondipropionaat 0,05% + calcipotriol 0,005% gel

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken.
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.
Let op
Vermijd occlusie i.v.m. huidatrofie.

Betamethasondipropionaat 0,05% + calcipotriol 0,005% gel - Romp

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken.
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.
Let op
Vermijd occlusie i.v.m. huidatrofie.

Triamcinolonacetonide 0,1% crème of zalf - Lichaamsplooien

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken.
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.

Betamethasonvaleraat 0,05% crème of 0,005% zalf - Lichaamsplooien

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken.
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.
Let op
Vermijd occlusie i.v.m. huidatrofie.

Triamcinolonacetonide 0,1% crème of zalf - Gelaat

Dosering
1 x per dag aanbrengen, gedurende 4 weken.
Bijwerkingen
Lokale huidreactie, huidatrofie.

Salicylzuur 10% lanettesmeersel of basis voor lanettezalf - Hoofdhuid

Dosering
Aanbrengen op plaques, vervolgens enkele minuten laten inwerken en verwijderen.

Triamcinolonacetonide 0,1% smeersel - Hoofdhuid

Dosering
3 keer per week aanbrengen voor het slapen gaan. ’s Ochtends uitwassen.
Bijwerkingen
Lokale huidreacties, huidatrofie.
Let op
Intermitteren met crème of zalf.

Betamethasonvaleraat 0,1% emulsie - Hoofdhuid

Dosering
3 keer per week aanbrengen voor het slapen gaan. ’s Ochtends uitwassen.
Bijwerkingen
Lokale huidreacties, huidatrofie.
Let op
Intermitteren met crème of zalf.

Methotrexaat (i.c.m. foliumzuur)

Dosering
Start dosering 5-10 mg per week, vervolgens 7,5-25 mg 1x per week.
Bijwerkingen
Gastro-intestinale klachten, verhoogde leverenzym waarden, bloedbeeldafwijkingen.
Let op
Bij inname van methotrexaat is het gebruik van cotrimoxazol (Bactrimel®) en trimethoprim gecontra-indiceerd.

Foliumzuur

Dosering
5 tot 10 mg per week, kan worden opgehoogd naar 6 keer per week 5 mg.
Let op
24 uur na inname MTX innemen bij 1x per week. Indien inname 6x per week: niet innemen op de dag van de MTX.

Acitretine

Dosering
Start met 10-20 mg 1 dd., gedurende 2-4 weken. Ophogen tot maximaal 50 mg 1dd., gedurende 6-8 weken. Staken wanneer erupties (bijna) verdwenen zijn.
Bijwerkingen
Droge slijmvliezen, conjunctivitis, rinitis, neusbloedingen, dorst, alopecia, stijging leverenzymwaarden triglyceriden- en cholesterolconcentratie.
Let op
Controleer leverenzymwaarden, elke 1 tot 2 weken, gedurende de therapie. Teratogeen, gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap , zwangerschapspreventieprogramma van kracht tot 3 jaar na staken van therapie.

Fumaarzuur (dimethylfumaraat)

Dosering
Week 1: .30 mg 1 dd.; week 2 30 mg 2 dd.; week 3 30 mg 3 dd.; week 4 120 mg 1 dd.; week 5: .120 mg 2 dd.; week6 120 mg 3 dd.; week 7 480 mg 1 dd.; week 8 therapie evalueren.
Bijwerkingen
Gastro-intestinale klachten, blozen, ketonurie, opvliegers, bloedbeeld afwijkingen, albuminurie, stijging transaminase waarden.
Let op
Wees alert op bloedbeeldafwijkingen.

Secukinumab (Cosentyx®) | anti-IL-17a

Dosering
Artritis psoriatica: 150 mg 1x in week 0,1,2 en 3, gevolgd door 150 mg 1x per maand.
Plaque psoriasis: 300 mg 1x in week 0,1,2 en 3, gevolgd door 300 mg 1x per maand.
Let op
Patiënten die met IL17a-blokkerende middelen worden behandeld, moeten als immuun-gecompromitteerd worden beschouwd. Tevens zijn vaccinaties met een levend vaccin gecontra-indiceerd. Daarnaast is het advies om jaarlijks een griepvaccinatie toe te dienen. Bij uitgebreide operaties dient minimaal 3 weken voor tijd contact opgenomen te worden met de dermatoloog. Bij tandextracties dient antibiotica profylaxe gegeven te worden.

Infliximab (Remicade®, Inflectra®, Flixabi®, Remsina®) | TNF-α-remmer

Dosering
5 mg/kg week 0, 2, 6. Daarna elke 8 weken.
Let op
Patiënten die met TNF-α-blokkerende middelen worden behandeld, moeten als immuun-gecompromitteerd worden beschouwd. Infecties kunnen gemaskeerd worden of ernstiger verlopen. Het tijdelijk onderbreken van de behandeling met TNF-α-blokkers moet bij infecties worden overwogen. Bij het gebruik van TNF-α-blokkers wordt griepvaccinatie aanbevolen.

Etanercept (Benipali®, Enbrel®) | TNF-α-remmer

Dosering
Plaque psoriasis: 50 mg 1x per week, gedurende maximaal 12 weken.
Let op
Patiënten die met TNF-α-blokkerende middelen worden behandeld, moeten als immuun-gecompromitteerd worden beschouwd. Infecties kunnen gemaskeerd worden of ernstiger verlopen. Het tijdelijk onderbreken van de behandeling met TNF-α-blokkers moet bij infecties worden overwogen. Bij het gebruik van TNF-α-blokkers wordt griepvaccinatie aanbevolen.

Adalimumab (Humira®) | TNF-α-remmer

Dosering
Artritis psoriatica: 40 mg 1x elke 2 weken.
Plaque psoriasis: 80 mg in week 1, gevolgd door 2 wekelijks 40 mg.
Let op
Patiënten die met TNF-α-blokkerende middelen worden behandeld, moeten als immuun-gecompromitteerd worden beschouwd. Infecties kunnen gemaskeerd worden of ernstiger verlopen. Het tijdelijk onderbreken van de behandeling met TNF-α-blokkers moet bij infecties worden overwogen. Bij het gebruik van TNF-α-blokkers wordt griepvaccinatie aanbevolen.

Ustekinumab (Stelara®) | Anti-IL12-IL23

Dosering
45 mg eenmalig, 45 mg in week 4, gevolgd door 45 mg elke 12 weken. Bij een lichaamsgewicht >100 kg; zelfde schema met 90 mg.
Let op
Patiënten die met IL12-IL23-blokkerende middelen worden behandeld, moeten als immuun-gecompromitteerd worden beschouwd. Tevens zijn vaccinaties met een levend vaccin gecontra-indiceerd. Daarnaast is het advies om jaarlijks een griepvaccinatie toe te dienen. Bij uitgebreide operaties dient minimaal 3 weken voor tijd contact opgenomen te worden met de dermatoloog. Bij tand extracties dient antibiotica profylaxe gegeven te worden.
Bibliografie tonen

Bibliografie


NHG standaard Psoriasis, 2014 Link

MCC klik werkafspraak psoriasis, 2015 Link

NVDV patiënten folder vragen over psoriasis Link

Huidziekten.nl psoriasis patiëntfolder, 2016 Link

Huidziekten.nl psoriasis, 2016 Link

Richtlijn verantwoordelijk gebruik biologicals, 2011 Link

Informatorium Medicamentorum, 2016